fa ریزازدیادی گیاه دارویی استویا (Stevia rebaudiana) از طریق پرآوری رأس شاخه مهندسی ژنتیک گیاهی Plant پژوهشي Research <p><strong><span style="font-family:b zar;">استویا </span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(Stevia rebaudiana)</span></span></em></strong> <strong><span style="font-family:b zar;">گیاه دارویی مهم، فاقد کالری با طعم شیرین و مفید برای بیماران دیابتی می باشد. به &shy;منظور بهینه &shy;سازی ریزازدیادی این گیاه سه آزمایش به &shy;صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار طراحی شد. ریزنمونه&shy; های رأس شاخه در محیط کشت </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">MS</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> غنی &shy;شده با </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Kin</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> (0، 1 و 2 میلی &shy;گرم در لیتر) + </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">IAA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> (0، 5/0، 1 و 5/1 میلی&shy; گرم در لیتر) (آزمایش 1)، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Kin</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> (3 و 4 میلی&shy; گرم در لیتر) + </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">IAA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> (5/0، 1 و 5/1 میلی &shy;گرم در لیتر) (آزمایش 2) و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">BAP</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> (0، 1، 2، 3 و 4 میلی&shy; گرم در لیتر) + </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">IBA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> (0، 5/0، 1 و 5/1 میلی&shy;گرم در لیتر) (آزمایش 3) کشت شدند. با افزایش غلظت </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Kin</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> در محیط کشت تعداد شاخه &shy;ها افزایش یافت و در آزمایش 2، محیط کشت </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">MS</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> غنی&shy; شده با 4 میلی &shy;گرم در لیتر </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Kin</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> + 5/0 میلی&shy;گرم در لیتر </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">IAA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> بیشترین تعداد شاخه (با میانگین 7 شاخه به ازای هر ریزنمونه) را تولید کرد.</span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;">با&shy; وجود این،</span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;">بهترین نتیجه پرآوری رأس شاخه در آزمایش 3 از محیط کشت </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">MS</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> حاوی 2 میلی&shy; گرم در لیتر </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">BAP</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> + 5/1 میلی &shy;گرم در لیتر </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">IBA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> (با میانگین 9 شاخه به ازای هر ریزنمونه) به &shy;دست آمد. افزایش غلظت </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">BAP</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> از 2 میلی &shy;گرم در لیتر منجر به کاهش معنی&shy; دار در تعداد و طول شاخه &shy;ها و کیفیت گیاهچه ها و افزایش کالوس &shy;زایی گردید. علاوه &shy;بر این، نگهداری ریزنمونه &shy;های کشت&shy; شده به مدت دو ماه در اتاقک رشد به&shy; طور چشمگیری تعداد شاخه &shy;ها را افزایش داد. بیشترین ریشه &shy;زایی نوشاخه &shy;&shy;های نمو یافته از محیط کشت </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">MS</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;">حاوی</span></strong> <strong><span style="font-family:b zar;">1 میلی&shy; گرم در لیتر </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">IBA</span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> به&shy; دست آمد.</span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> گیاهچه &shy;های ریشه &shy;دار شده در اتاقک رشد سازگار شدند و با موفقیت بالا در خاک مستقر شدند. </span></strong><br> &nbsp;</p> <p><em>Stevia rebaudiana </em>is a medicinally important plant, free-calorie with sweet test and beneficial for diabetic patient. In order to optimization of the micropropagation of this plant, three experiments were conducted by factorial experiment based on completely randomized design (CRD) with three replications. Shoot tip explants were cultured on MS media supplemented with Kin (0, 1 & 2 mg/l) + IAA (0, 0.5, 1 & 1.5 mg/l) (test 1), Kin (3 & 4 mg/l) with IAA (0.5, 1 & 1.5 mg/l) (test 2) and BAP (0, 1, 2, 3 & 4 mg/l) + IBA (0, 0.5, 1 & 1.5 mg/l) (test 3). The shoot number increased with increasing concentrations of Kin in media and in second experiment, the highest shoot number was produced in MS medium supplemented with 4 mg/l Kin + 0.5 mg/l IAA (with an average of 7 shoots per explant). However, the best result of micropropagation was obtained from MS medium containing 2 mg/l BAP + 1.5 mg/l IBA in test 3 (ith an average of 9 shoots per explant). Also, increasing BAP concentrations from 2 mg/l resulted to a significant reduction in shoot number and shoot length and quality of plantlets as well as increase in callusing. In addition, shoot number was dramatically increased by incubation the cultured explants in culture room for two months. The maximum rooting of developed shootlets was achieved from MS medium supplemented with1 mg/l IBA. The rooted plantlets were hardened in culture room and with high successfully established in soil.&nbsp;<br> &nbsp;</p> تنظیم‌کننده‌های رشد, رأس شاخه, ریزازدیادی, ریشه‌زایی, سازگاری Hardening, Micropropagation, Plant growth regulators, Rooting, Shoot-tip 245 256 http://gebsj.ir/browse.php?a_code=A-10-238-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahsa Zarei مهسا زارعی mahsa.zarei1370@gmail.com 10031947532846001989 10031947532846001989 No Department of Agronomy & Plant Breeding, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Sara Dezhsetan سارا دژستان sdezhsetan@uma.ac.ir 10031947532846001990 10031947532846001990 Yes Department of Agronomy & Plant Breeding, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Mahdi Behnamian مهدی بهنامیان mbehnamian@uma.ac.ir 10031947532846001991 10031947532846001991 No Department of Horticultural Sciences, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili گروه علوم باغبانی دانشگاه محقق اردبیلی، ایران