fa بهینه سازی کشت کالوس و انتقال ژن به چند رقم برنج ایرانی با آگروباکتریوم مهندسی ژنتیک گیاهی Plant پژوهشي Research <strong><span style="font-family:b zar;">از مهمترین اهداف اصلاح برنج </span></strong><strong><span style="font-family:b zar;">&nbsp;به دست</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;">آوردن ارقام جدید با عملکرد بالا، کیفیت بهتر و مقاوم در برابر تنش‌های زیستی و غیرزیستی به کمک مهندسی ژنتیک است.<span style="color:black;"> در این آزمایش، اثر غلظت‌های مختلف تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Kin</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">2,4-D</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">NAA</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">) و پرولین (200، 400 و600 میلی‌گرم در لیتر) در کالوس</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">&shy;</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">زایی چند رقم زراعی (شامل موسی‌طارم، نعمت، دم‌سرخ، غریب، علی‌کاظمی</span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">و درفک) و همچنین اثر سویه‌های آگروباکتریوم تومه‌فاشینز </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">LBA4404)</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">،</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> EHA105</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">،</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">AGL-1</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">) و غلظت باکتری (1 و 6/0 ،2/0 </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">OD₆₀₀=</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;">) در تراریزش رقم برگزیده مورد مطالعه قرار گرفت و نتایج حاصل در قالب آزمایشات فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی، تجزیه و تحلیل شد. </span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;">نتایج نشان داد که بین تنظیم‌کننده‌های رشد و ژنوتیپ در پاسخ به کالوس‌زایی اختلاف معنی‌داری وجود داشت. بیشتر ارقام در بیشتر ترکیبات هورمونی درصد کالوس‌زایی بالای 80% را داشتند. دربین ارقام مورد مطالعه، رقم حسن‌سرایی بیشترین میزان رشد کالوس (49/0 گرم) را در محیط کشت حاوی </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">2 mg/l</span></span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">2,4-D</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> داشت و ارقام غریب و دم سرخ نیز بیشترین وزن کالوس (بالای4/0 گرم) را در محیط دارای </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">2 mg/l</span></span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">2,4-D</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">2 mg/l</span></span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">NAA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> تولید کردند. استفاده از اسیدآمینه پرولین میزان رشد کالوس‌ها را در مقایسه با شاهد کاهش داد و با افزایش میزان پرولین، رشد کالوس کاهش بیشتری داشت. کمترین میزان وزن کالوس‌های برنج (138/0 گرم) در محیط کشت دارای </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">&nbsp;mg/l</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> 600 پرولین مشاهده شد. در میان سه سویه بکار گرفته شده در تراریزش برنج، کالوس&shy;های تراریخته تنها با استفاده از </span></strong><strong><span style="font-family:b zar;">سویه</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">EHA105 </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;">&nbsp;&nbsp;بدست آمدند. هر چند </span></strong><strong><span style="font-family:b zar;">اختلاف معنی‌داری را بین غلظت‌های مختلف آگروباکتریوم در تراریزش برنج مشاهده نشد، ولی باکتری در غلظت</span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> 1 </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">OD₆₀₀=</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b zar;"> کالوس‌های تراریخته بیشتری را تولید<span style="color:black;"> کرد</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">.</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"> باتوجه به نتایج به‌دست آمده رقم دم‌سرخ قابلیت کالوس‌زایی بیشتری را در محیط دارای </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">2,4-D</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b zar;"> داشته و می‌توان از آن در انتقال ژن با اهداف مختلف استفاده نمود. </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:red;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"></span></span></span></span></strong><br> &nbsp; Improving new high performance cultivars, with better quality and resistance to biotic and abiotic stresses are important objectives of rice (<em>oryza sativa</em> L.) breeding through genetic engineering. This study, have been done to optimization of callus induction and, transformation protocol for some cultivar of Iranian Rice. In first experiment, effect of plant growth regulators (NAA, 2,4-D, Kin), proline (200, 400 and 600 mg/L) and Rice genotypes (including Moosa tarom, Nemat, Dom sorkh, Garib, Ali kazemi and Derafk) in callus induction, bacterial concentrations (OD₆₀₀ = 0.2, 0.6 and 1) and strain types (LBA4404, EHA105, AGL1) on selected cultivar transformation were evaluated. The results were analyzed in a factorial experiment based on a completely randomized design. Analyses of variance were showed significant difference between plant growth regulator and genotype in response to callus induction. Almost all of the cultivars induced callus up to 80% in majority of PGRs combinations. HasanSaraei, had the higher callus growth rate (over 0.49 g) in the medium supplemented with 2 mg/l 2,4-D, and DomSorkh and Garib had the highest callus fresh weight (above 0.4 g) in media containing 2 mg/l 2,4-D plus 2 mg/l NAA. Using prolin in callus induction medium decreased callus growth. Lowest callus biomass (0.138 g) produced in medium containing 600 mg/L prolin. Among the three evaluated strain of <em>Agrobacterium tumefaciens</em>, only the EHA105 produced transgenic calli.&nbsp; Analysis of variance showed there was no significant difference between bacterial OD₆₀₀ on transformation efficiency, but OD₆₀₀=1 produced more transgenic calli. According to the results, the DomSorkh cultivar is more capable of callus formation in 2,4-D medium and can be used for gene transfer for different purposes. پرولین, تنظیم کننده رشد 2,4-D, تراریزش, دم‌سرخ,‌ سویهEHA105 Prolin, 2,4-D, Callus induction, Transformation, DomSorkh, EHA105 101 110 http://gebsj.ir/browse.php?a_code=A-10-331-1&slc_lang=fa&sid=1 Afsaneh Ebrahimi افسانه ابراهیمی هروان afsanehebrahimi122@gmail.com 10031947532846003131 10031947532846003131 No Department of Plant Breeding and Biotechnology, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Iran گروه به‌نژادی و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران Ebrahim Dorani ابراهیم دورانی uliaie@tabrizu.ac.ir 10031947532846003132 10031947532846003132 Yes Department of Plant Breeding and Biotechnology, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Iran گروه به‌نژادی و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران Elaheh Bina الهه بینا eli.bina884@gmail.com 10031947532846003133 10031947532846003133 No Department of Plant Breeding and Biotechnology, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Iran گروه به‌نژادی و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران Behzad Ghareyazi بهزاد قره یاضی ghareyazie@yahoo.com 10031947532846003134 10031947532846003134 No Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran (ABRII), Agricultural Research Education and Extension Organization (AREO), Karaj, Iran. پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ، کرج، ایران