fa مطالعه بیان نسبی ژن wdhn5 در ژنوتیپ های وحشی و زراعی گندم تحت شرایط تنش خشکی مهندسی ژنتیک گیاهی Plant پژوهشي Research <strong><span style="font-family:B Zar;">به‌منظور بررسی نقش تنظیمی و الگوی بیان ژن </span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">wdhn5</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"> و هم‌چنین خصوصیات فیزیولوژیکی گندم تحت تنش خشکی، آزمایشی</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">به‌صورت</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">فاکتوریل</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">در</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">قالب</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">طرح کامل</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">تصادفی</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">با سه تکرار</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">در</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">گلدان</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">روی</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">سه گونه وحشی دیپلوئید (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Urartu, Tauschii, Speltoides</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;">)، دو رقم گندم دوروم زراعی تتراپلوئید (بهرنگ و شبرنگ) و دو رقم گندم زراعی هگزاپلوئید (بولانی و سیستان) به‌عنوان عامل</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">اول</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">و</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">تیمار</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">آبیاری</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">در</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">سه</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">سطح تیمار آبیاری 90 درصد ظرفیت زراعی (شاهد)، تیمار آبیاری 60 درصد ظرفیت زراعی (تنش ملایم) و تیمار آبیاری 40 درصد ظرفیت زراعی (تنش شدید) به‌عنوان</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">عامل</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">دوم</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">انجام</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">شد.</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">تجزیه واریانس صفات فیزیولوژیک شامل میزان ماده خشک، کارایی مصرف آب و محتوای نسبی آب برگ نشان داد که اثر خشکی بر همه صفات معنی‌دار بود و گونه حساس اسپلتوئیدس به‌طور معنی‌داری ماده خشک، کارایی مصرف آب و محتوای نسبی آب برگ پایین‌تری در تیمارهای خشکی در مقایسه با ژنوتیپ‌های دیگر داشت. نتایج حاصل از بررسی بیان کمی ژن </span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Wdhn5</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"> از طریق </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Real-time PCR</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Zar;"> نشان داد که بیان این ژن در ژنوتیپ&shy;های متحمل تائوشی و بولانی در تیمار آبیاری 40 درصد ظرفیت</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">نگهداری</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">آب خاک افزایش معنی‌داری پیدا کرد که این می&shy;تواند نشان دهنده اهمیت این ژن در شرایط تنش خشکی باشد. بر</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">اساس</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">این</span></strong> <strong><span style="font-family:B Zar;">نتایج رقم زراعی بولانی و گونه وحشی تائوشی به‌طور نسبی متحمل به خشکی و گونه اسپلتوئیدس حساس به خشکی است.</span></strong>&nbsp; In order to examine the role of the <em>wdhn5</em> regulatory factor and its expression pattern as well as the physiological characteristics during drought stress in wheat plant, a factorial experiment was carried out in completely randomized design in pot with three genotypes. First factor was the wheat genotypes including two hexaploide cultivars (Bolani, Sistan), two tetraploide cultivars (Behrang, Shabrang) and wild types (<em>Urartu</em>, <em>Tauschii</em>, <em>Speltoides</em>). The irrigation treatment with three levels consisted of normal (90% of field&nbsp; capacity), mild stress (60% of field&nbsp; capacity) and severe stress (40% of field&nbsp; capacity) was as the second factor. Analysis of variance for physiological characteristics showed that the effect of water stress on all traits were significant, and the sensitive cultivar <em>Speltoides</em> had significantly lower dry mater production, water use efficiency and relative water content than the other cultivars. The result of real time PCR on relative expression of <em>wdhn5</em> gene showed that its expression in <em>Tauschii</em> and Bolani tolerant cultivars in 40% of field capacity increased significantly which could indicate the importance of this gene in drought stress conditions. Based on these results, Bolani cultivar and <em>Tauschii</em> wild cultivar are relatively tolerant to drought and <em>Splotheids</em> is sensitive to drought. <pre> </pre> ظرفیت زراعی , کارایی مصرف آب, میزان ماده خشک , محتوای نسبی آب برگ Field Capacity, water use efficiency, Dry matter , relative water content 189 199 http://gebsj.ir/browse.php?a_code=A-10-269-2&slc_lang=fa&sid=1 Homeyra Shahi حمیرا شاهی bfazeli@uoz.ac.ir 10031947532846003086 10031947532846003086 No University of Zabol, Iran گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، ایران Nafise Mahdinezhad نفیسه مهدی نژاد nmahdinezhad52@gmail.com 10031947532846003087 10031947532846003087 No University of Zabol, Iran گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، ایران Fatemeh Haddadi فاطمه حدادی bfazeli@uoz.ac.ir 10031947532846003088 10031947532846003088 No University of Zabol, Iran گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه زابل، ایران Bahman Fazeli nasab بهمن فاضلی نسب bfazelinasab@gmail.com 10031947532846003089 10031947532846003089 Yes Research Department of Agronomy and Plant Breeding, Agriculture Research Institute, University of Zabol, Iran پژوهشکده کشاورزی و پژوهشکده زیست فناوری کشاورزی دانشگاه زابل، ایران