fa بررسی بیان برخی ژن‌های مؤثر در گرده‌فشانی و تلقیح گل‌های نخل خرمای رقم برحی ثکثیر شده با کشت بافت و پاجوش مهندسی ژنتیک گیاهی Plant پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" romans="" style="font-family:" times=""><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar="">کشت پاجوش مرسوم‌ترین روش تکثیر نخل خرما است. با توجه به محدودیت تعداد پاجوش‌های تولید شده در هر نخل و مشکلاتی که در انتقال و کاشت آنها وجود دارد از این رو، تکثیر نخل خرما به روش کشت بافت توصیه می‌شود. گیاهچه‌های حاصل از کشت بافت کاملاً شبیه به گیاه مادری هستند. امّا در برخی موارد تکثیر با این روش منجر به تغییرات سوما‌کلونال مانند ناهنجاری در گرده‌‌افشانی و باروری (نظیر نخل خرمای رقم برحی حاصل از کشت بافت) می‌شود. تجزیه و تحلیل بیان ژن می‌تواند مکانیسم مولکولی تنوع سوما‌کلونال را تعیین کند. بنابراین، در این تحقیق، بیان برخی از ژن‌های مؤثر بر گرده‌افشانی و لقاح گل از جمله یوبی‌کوئیتین (</span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">UBQ</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar="">)، متالوتیونین (</span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">MT</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar="">)، فسفوفروکتوکیناز (</span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">PFK</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar="">) و پلی‌آدنیلات باندینگ (</span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">PABP</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar="">) در گل‌آذین</span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar="">های نخل خرمای رقم برحی در سه مرحله رشد اسپات یا پوشش گل‌آذین به طول 15، 25 و 35 سانتی‌متر با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تکثیر رونویسی ژن‌ها، نشان دهنده تفاوت معنی‌دار بین سطوح اثرات متقابل مراحل رشد اسپات با روش‌های تکثیر بود. سطح بیان دو ژن </span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">PFK</span></b><b><span b="" style="font-family:" zar=""> و </span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">PABP</span></b><b><span b="" style="font-family:" zar=""> در نخل‌های برحی کشت بافتی فقط در مرحله اولیه رشد اسپات، بیشتر از نخل‌های برحی پاجوشی و به ترتیب6/1 و 3/1 برابر بود. امّا سطح بیان ژن های </span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">UBQ</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar=""> و </span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">MT</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar=""> در همه مراحل رشد اسپات نخل برحی کشت بافتی کمتر از نخل برحی پاجوشی بود. بررسی شبکه پروتئین‌های دارای همکنش با </span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">MT</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar=""> نشان دهنده ارتباط و همکنش این پروتئین با پروتئین‌های موثر در نر‌عقیمی و نمو بذر بود.</span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:red"></span></span></b></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" romans="" style="font-family:" times=""><span lang="EN" style="font-size:12.0pt">Offshoot planting is the most common way of propagating date palms. Due to the limitation of the number of offshoots produced by each palm tree and the problems with their transferring and planting, the tissue culture technique is recommended for palm propagation. Tissue culture plantlets are completely similar to the mother stock. But in some cases (like as date palm cv. Barhee) this method shows somaclonal variation, such as abnormalities in pollination and fertility. Gene expression analysis can determine the molecular mechanism of somaclonal variation. Therefore, in this research, we investigated the expression of some genes affecting date palm pollination and fertilization, including Ubiquitin (UBQ), Metallothionein (MT), Phosphofructokinase (PFK), and Polyadenylate binding (PABP), in the Barhee cultivar at three stages of the inflorescence spathe growth (15, </span><span style="font-size:12.0pt">25</span><span lang="EN" style="font-size:12.0pt">, and 35 cm long) with three replicates. The transcription amplification results showed that there was a significant difference in the mutual effects of spathe growth stages and propagation methods on gene expression. The expression levels of PFK and PABP were 1.6 and 1.3 times respectively, in tissue culture propagated palms comparing to offshoot propagated palms only at the initial stage of spot growth. However, the expression level of UBQ and MT genes was lower in tissue culture palms than in offshoot palms in all stages of spathe growth. We also investigated the protein network interacting with MT and found a relationship and interaction of this protein with proteins effective in male sterility and seed development.</span></span></span></span><br> &nbsp;</div> بیان ژن, تنوع سوماکلونال, کشت بافت, پاجوش, اسپات نخل خرما Date palm spathe, Gene expression, Offshoot, Somaclonal variation, Tissue culture. 110 122 http://gebsj.ir/browse.php?a_code=A-10-484-1&slc_lang=fa&sid=1 Sayedeh Zahra Hosseini Mousavi سیده زهرا حسینی موسوی mousamousavi121@gmail.com 10031947532846005232 0009-0005-2551-6366 No Department of Horticultural Science, Faculty of Agriculture, Shahid Chamran University of Ahvaz, Iran. گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران. Mousa Mousavi موسی موسوی m.mousavi@scu.ac.ir 10031947532846005233 10031947532846005233 Yes Department of Horticultural Science, Faculty of Agriculture, Shahid Chamran University of Ahvaz, Iran. گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران Khalil Alami-Saeid خلیل عالمی سعید khalilalamisaeid@gmail.com 10031947532846005234 10031947532846005234 No Production Engineering and Plant Genetic Department, Faculty of Agriculture, Khuzestan Agricultural Sciences and Natural Resources University, Iran. گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ایران.