موسسه آموزش عالی سنا & 0000-0003-3289-7484 ، mahyar.gerami@yahoo.com
چکیده: (51 مشاهده)
صنعتی شدن و مصرف بیش از حد کودها موجب آلودگی گسترده خاکهای کشاورزی به فلزات سنگین از جمله کادمیوم شده است که سلامت گیاهان و انسان را تهدید میکند. بادرنجبویه با نام علمی Melissa officinalis L. ، گیاهی دارویی با خواص فراوان، نیز در معرض این آلاینده قرار دارد. نانوذرات کیتوزان به دلیل خواص زیستی و زیستسازگاری بالا قادر به بهبود تحمل گیاهان در برابر تنشهای محیطی از جمله تنش کادمیوم هستند. بنابراین، این مطالعه با هدف بررسی تأثیر نانوذره کیتوزان بر ویژگیهای مورفوفیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه بادرنجبویه تحت تنش کادمیوم انجام شده است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که کاربرد نانوذره کیتوزان و تنش فلز سنگین کادمیوم تأثیرات قابلملاحظهای بر صفات مورفوفیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه بادرنجبویه داشت. تصاویر میکروسکوپی نشان داد که نانوذرات کیتوزان بهطور مؤثر روی سطح برگ قرار گرقته و اندازهای در حدود 43-42 نانومتر داشتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر ساده نانو ذره کیتوزان و کادمیوم بر کلیه صفات مورفولوژیکی مورد مطالعه در سطح احتمال یک درصد معنادار بود، در حالی که اثر متقابل آنها بر این صفات معنادار نبود. کاربرد نانوذره کیتوزان به طور معناداری موجب افزایش ارتفاع گیاه، تعداد برگ، وزن تر، شاخص سبزینگی،تعداد جوانه جانبی و طول ریشه شد، در حالی که غلظتهای بالای کادمیوم موجب کاهش این صفات شد. بیشترین ارتفاع گیاه (38/16 سانتیمتر) در غلظت 0.8 گرم بر لیتر کیتوزان و کمترین آن (92/12 سانتیمتر) در تیمار 200 پیپیام کادمیوم مشاهده شد. براساس نتایج تجزیه واریانس مشاهده شد که اثر متقابل نانوذره کیتوزان و کادمیوم بر محتوای فنل، فلاونوئید و مالون دی آلدئید معنیدار بوده است. نتایج مقایسه میانگین نشان داد که نانوذره کیتوزان موجب افزایش محتوای فنل و فلاونوئید در پاسخ به تنش کادمیوم شد. بالاترین محتوای فنل (4/26 میلیگرم اسید گالیک در گرم) و فلاونوئید (05/35 میلیگرم کوئرسیتین در گرم) در تیمار ترکیبی 8/0 گرم بر لیتر نانوذره کیتوزان و 200 پیپیام کادمیوم مشاهده شد. همچنین، افزایش غلظت کادمیوم موجب افزایش میزان مالون دی آلدئید شد، اما تیمارهای دارای نانوکیتوزان کاهش نسبی در این شاخص نشان دادند. این نتایج نشان میدهد که نانوذره کیتوزان میتواند اثرات منفی ناشی از تنش کادمیوم را کاهش داده و صفات رشدی و فیزیولوژیکی گیاه بادرنجبویه را تحت شرایط تنش بهبود بخشد.
Mahmoudian M, Gerami M, Abedinpour H, Asgharzadeh R. Effect of chitosan nanoparticles on morpho-physiological and biochemical characteristics of lemon balm plants under cadmium stress. gebsj 2025; 14 (1) : 10 URL: http://gebsj.ir/article-1-538-fa.html
محمودیان مبینا، گرامی مهیار، عابدین پور هانیه، اصغرزاده رقیه. اثر نانوذره کیتوزان بر خصوصیات مورفوفیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه بادرنجبویه تحت تنش کادمیوم. مهندسی ژنتیک و ایمنی زیستی. 1404; 14 (1)
