گروه زیستشناسی گیاهی و سلولی و مولکولی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران ، Sz.bakhti@tabrizu.ac.ir
چکیده: (262 مشاهده)
میکروپلاستیکها (MPs) بهعنوان یکی از آلایندههای نوظهور قرن بیستویکم، به دلیل پایداری بالا، اندازه میکروسکوپی و گستره وسیع پراکندگی در محیطزیست، به نگرانی عمده جهانی در حوزه سلامت انسان تبدیل شدهاند. این ذرات بسیار کوچک با اندازه ۱میکرومتر تا ۵میلیمتر، از طریق آب آشامیدنی، مواد غذایی و هوای آلوده وارد بدن انسان میشوند و میتوانند در اندامهایی مانند روده، معده و کبد تجمع یابند. مطالعات اخیر نشان دادهاند که میکروپلاستیکها با ایجاد استرس اکسیداتیو، التهاب مزمن، اختلال در سد دفاعی و تغییر ترکیب میکروبیوم روده، موجب آسیب DNA ، ناپایداری ژنومی و در نهایت سرطانزایی میشوند. علاوه بر این، این ذرات بهعنوان حامل مؤثر ترکیبات سرطانزا مانند فلزات سنگین و آلایندههای آلی پایدار (POPs, PAHs) عمل کرده و سمیت سلولی را تشدید میکنند. این مقاله مروری با هدف جمعبندی و تحلیل انتقادی یافتههای اخیر در زمینهی اثرات میکروپلاستیکها بر سلامت دستگاه گوارش و ارتباط بالقوهی آنها با بروز سرطانهای معده، کولورکتال و کبد تدوین شده است. شواهد تجربی و آزمایشگاهی ارتباط احتمالی میان تجمع میکروپلاستیکها و افزایش خطر سرطانهای دستگاه گوارش، بهویژه سرطان کولورکتال، معده و کبد را تقویت کرده است. با این حال، نبود استانداردهای ارزیابی دقیق مانع درک کامل اثرات سرطانزایی این ذرات است. ازاینرو، انجام پژوهشهای میانرشتهای و تدوین سیاستهای جهانی کنترل آلودگی پلاستیکی برای روشنسازی پتانسیل سرطانزایی میکروپلاستیکها و حفظ سلامت انسان، ضرورتی فوری محسوب میشود.
Andisheh P, Bakhti S Z, Mohammadi K. Microplastics as an Emerging Risk Factor in Gastrointestinal Cancers: A Critical Review. gebsj 2026; 14 (2) : 5 URL: http://gebsj.ir/article-1-539-fa.html
اندیشه پریسا، بختی سیده زهرا، محمدی کیانوش. میکروپلاستیکها بهعنوان عامل خطر نوظهور در سرطانهای دستگاه گوارش. مهندسی ژنتیک و ایمنی زیستی. 1404; 14 (2)
