fa بهینه سازی شاخه زایی ارقام تجاری پنبه با استفاده از مریستم انتهایی مهندسی ژنتیک گیاهی Plant پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" romans="" style="font-family:" times=""><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar="">پنبه </span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">(<i>Gossypium hirsutum</i> L)</span></b><b><span b="" style="font-family:" zar=""> یکی از مهمترین محصولات اقتصادی جهان است که به عنوان غنی‌ترین منبع فیبری و پایه اصلی روغن خوراکی محسوب می‌شود. ارقام‌های پنبه در مقایسه با دیگر گیاهان نسبت به پروتکل‌های مختلف باززایی، گیاهان سرسختی هستند. بنابراین تهیه پروتکلی با بازدهی بالا برای باززایی ارقام تجاری پنبه کشور ضروری است. در این پژوهش بذر‌‌های ارقام ساحل، ورامین، خورشید، گلستان، لطیف، کاشمر و ارمغان مورد استفاده قرار گرفته است. مریستم‌های جداسازی شده در بر روی محیط اندام‌زایی شامل محیط تشکیل شده از نمک‌های </span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">MS</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar=""> و ویتامین‌های </span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">B5</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar=""> و هورمون قرارداده شدند. شاخساره‌های تولید شده جهت پرآوری به محیط شاخه‌‌زایی منتقل شدند. در بین محیط‌های بررسی شده با توجه به اندازه‌گیری تعداد شاخساره و طول شاخساره مناسب‌ترین محیط برای شاخه‌زایی محیط حاوی 2</span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">mg/l BAP</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar=""> و 2</span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">mg/l kin</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar=""> بود. بیش‌ترین درصد شاخه‌زایی 92 بوده و در ارقام مختلف تفاوت معنی‌داری نشان نداد. شاخساره‌های حاصل به منظور ریشه‌زایی به پنج نوع محیط ریشه‌زایی مختلف منتقل شدند. براساس نتایج حاصل از تجزیه آماری با اندازه‌گیری طول ریشه بهترین محیط برای ریشه‌زایی محیط حاوی نمک‌های </span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">MS</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar=""> و ویتامین‌های </span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">B5</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar=""> به همراه 1</span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">mg/l IBA</span></b><b><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar=""> بوده است که 95 درصد ریشه‌زایی داشته است. تحقیق حاضر روشی سریع، پربازده و مستقل از ژنوتیپ جهت اندام‌زایی و شاخه‌زایی از مریستم انتهایی بهینه‌سازی شد. افزایش نرخ ریشه‌زایی و ارایه روشی مستقل از ژنوتیپ برای ریشه‌زایی از دیگر دستاوردهای این پژوهش است.</span></b></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10pt"><span style="tab-stops:144.6pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" romans="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Cotton (<i>Gossypium</i> <i>hirsutum</i>. L) is an important economic crop worldwide, valued for its rich fibres and its role as a major source of edible oil. However, the resistance of cotton to conventional regeneration protocols is a challenge. Therefore, the development of efficient plant regeneration protocols for recalcitrant species such as cotton, especially from meristem apex explants, is crucial for the advancement of functional genomics and selective breeding using transformation technologies. In this study, we used seeds of Sahil, Varamin, Khurshid, Golestan, Latif, Kashmer and Armaghan varieties. The meristems isolated from these cultivars were cultured on a medium containing MS salts, B5 vitamins and hormones to induce organogenesis. The shoots were then transferred to a branching medium. Optimal branching was observed with a medium enriched with 2 mg/l BAP and 2 mg/l Kin, with no significant differences between varieties and a maximum branching level of 92. In addition, the shoots were transferred to five different rooting media. Statistical analysis showed that a medium containing MS salts, B5 vitamins and 1 mg/l IBA gave the highest rooting rate of 95%. Our study optimised a fast, productive and genotype-independent method for organogenesis and branching from the shoot tip in cotton. The improved rooting rate and the provision of a genotype-independent rooting method are further results of this research that promise significant advances in cotton regeneration protocols.</span></span></span></span></span></span></span></div> مریستم انتهایی, پنبه, شاخه‌زایی , BAP, ریشه‌زایی. Shoot apex, Cotton, Direct regeneration, BAP, Rooting 195 202 http://gebsj.ir/browse.php?a_code=A-10-486-1&slc_lang=fa&sid=1 Rasmieh Hamid رسمیه حمید rasihamid@gmail.com 10031947532846005514 10031947532846005514 Yes Department of Plant Breeding, Cotton Research Institutes of Iran (CRII), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Gorgan, Iran بخش تحقیقات بهنژادی، موسسه تحقیقات پنبه کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، گرکان-ایران Zahra Ghorbanzadeh زهرا قربان زاده ghorbanzadehzahra4@gmail.com 10031947532846005515 10031947532846005515 No Department of Systems Biology (ABRII) Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran, Karaj, Iran پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج-ایران Hassan Marashi حسن مرعشی marashi@um.ac.ir 10031947532846005516 10031947532846005516 No Department of Biotechnology and Plant Breeding, Ferdowsi University of Mashhad, Iran گروه بیوتکنولوژی و به نژادی گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد-ایران Saeid Malekzadeh Shafaroudi سعید ملک زاده شفا رودی Malekzadeh-s@um.ac.ir 10031947532846005517 10031947532846005517 No Department of Biotechnology and Plant Breeding, Ferdowsi University of Mashhad, Iran گروه بیوتکنولوژی و به نژادی گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد-ایران