Genetic Engineering and Biosafety Journal

fa مطالعه قابلیت ترکیب‌پذیری، هتروزیس و عمل ژن برای عملکرد و اجزای عملکرد دانه ذرت شیرین با روش لاین در تستر Study on combining ability, hetrosis and gene action for kernel yield and yield components in sweet maize (Zea mays L.) using line×tester method مهندسی ژنتیک گیاهی Plant پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف این پژوهش، مطالعه عمل ژن‌ها، وراثت‌پذیری، برآورد هتروزیس و قابلیت ترکیب‌پذیری عملکرد و اجزای آن با استفاده از روش لاین × تستر در لاین‌های ذرت شیرین (Zea mays L) بود. برای برآورد ترکیبپذیری، وراثتپذیری، اجزای واریانس ژنتیکی و هتروزیس در طراحی برنامههای بهنژادی ذرت شیرین، آزمایشی بر اساس روش لاین × تستر با نه هیبرید حاصل از تلاقی سه لاین با عملکرد متوسط (Mrt-4، Pwrhs و Swry) با سه تستر پرمحصول (ks/1-13، Mrt-3 و S 1263) در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. واریانس ترکیبپذیری خصوصی (SCA) نسبت به واریانس ترکیبپذیری عمومی (GCA) برای تمامی صفات بیشتر بود که نشاندهنده برتری عمل ژنهای غیر افزایشی در وراثتپذیری صفات میباشد. بیشترین مقدار هتروزیس نسبت به میانگین و والد برتر برای عملکرد دانه بهترتیب 67/41 و 18/15 درصد و در هیبریدهای Swry× ks/1-13  و Swry× Mrt-3 مشاهده شدند. سهم نسبی تنوع در لاینها و تسترها نسبت به اثر متقابل لاین×تستر برای صفات قابلیت پنجهزنی، طول بلال، تعداد ردیف بلال، قطر بلال، قطر ساقه، ارتفاع بوته، طول تاسل، عملکرد دانه، تعداد دانه در ردیف، قطر چوب بلال، ارتفاع بلال و وزن بلال بیشتر بوده که نشاندهنده برآورد بیشتر واریانس GCA یا به عبارتی عملکرد افزایشی بین لاینها و تسترهای مورد استفاده در مطالعه برای صفات ذکر شده میباشد. هیبرید Swry× ks/1-13 به عنوان یک ترکیب بسیار مناسب برای عملکرد دانه به واسطه اثرات SCA بیشتر و اثر هتروزیس برتر شناسایی شد که میتوان از والدین آنها در برنامههای اصلاحی تولید ارقام هیبرید استفاده کرد.</div>   <div style="text-align: justify;">The objective of this study was to examine gene action, heritability, heterosis estimation, and combining ability for yield and its components using the line × tester method in sweet corn lines. To estimate combining ability, heritability, genetic variance components, and heterosis in sweet corn breeding programs, an experiment based on the line × tester method was conducted. Nine hybrids were generated by crossing three medium-yielding lines (Mrt-4, Pwrhs, and Swry) with three high-yielding testers (ks/1-13, Mrt-3, and S 1263). The experiment was carried out in a RCBD with three replications. The variance of specific combining ability (SCA) was higher than that of general combining ability (GCA) for all traits, indicating the predominance of non-additive gene action in the inheritance of these traits. The highest heterosis values relative to the mean and the superior parent for grain yield were 41.67% and 15.18%, respectively, observed in the hybrids Swry × ks/1-13 and Swry × Mrt-3. The relative contribution of variance in lines and testers compared to the line × tester interaction was higher for traits such as tillering ability, ear length, number of ear rows, ear diameter, stem diameter, plant height, tassel length, grain yield, number of kernels per row, cob diameter, ear height, and ear weight. This suggests a greater estimation of GCA variance, or additive effects, among the lines and testers used in the study for the mentioned traits. The hybrid Swry × ks/1-13 was identified as a highly suitable combination for grain yield due to its higher SCA effects and superior heterosis.</div>   ذرت هیبرید, قابلیت ترکیب شونده خصوصی, ترکیب شونده عمومی, اجزای عملکرد, توارث‌پذیری خصوصی Hybrid maize, specific combining ability, general combining ability, yield components, narrow sense heritability 1 18 http://gebsj.ir/browse.php?a_code=A-10-529-1&slc_lang=fa&sid=1 Ahmad Farid Rahmani احمدفرید رحمانی fpnfrahmani@gmail.com 10031947532846006034 10031947532846006034 No Department of Biotechnology and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran گروه بیوتکنولوژی و به نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران Saeid Malekzadeh-Shafaroudi سعید ملکزاده شفارودی malekzade-s@um.ac.ir 10031947532846006035 10031947532846006035 Yes Department of Biotechnology and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran گروه بیوتکنولوژی و به نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران • Saeid Khavari Khorasani سعید خاوری خراسانی khavaris80@yahoo.com 10031947532846006036 10031947532846006036 No Seed and Plant Improvement Department, Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, ARREO, Mashhad, Iran بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی، مشهد، ایران • Farajollah • FShahriari Ahmadi فرج اله شهریاری احمدی shahriari@um.ac.ir 10031947532846006037 10031947532846006037 No Department of Biotechnology and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran گروه بیوتکنولوژی و به نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران