fa میکروپلاستیک‌ها به‌عنوان عامل خطر نوظهور در سرطان‌های دستگاه گوارش تخصصی متفرقه Divers مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">میکروپلاستیک‌ها</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> (MPs) </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">به‌عنوان یکی از آلاینده‌های نوظهور قرن بیست‌ویکم، به دلیل پایداری بالا، اندازه میکروسکوپی و گستره وسیع پراکندگی در محیط‌زیست، به نگرانی عمده جهانی در حوزه سلامت انسان تبدیل شده‌اند. </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">این ذرات بسیار کوچک با اندازه </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">۱</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">میکرومتر تا </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">۵</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">میلی‌متر، از طریق آب آشامیدنی، مواد غذایی و هوای آلوده وارد بدن انسان می‌شوند و می‌توانند در اندام‌هایی مانند روده، معده و کبد تجمع یابند. </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">مطالعات اخیر نشان داده‌اند که میکروپلاستیک‌ها با ایجاد استرس اکسیداتیو، التهاب مزمن، اختلال در سد دفاعی و تغییر ترکیب میکروبیوم روده، موجب آسیب</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> DNA </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">، ناپایداری ژنومی و در نهایت سرطان‌زایی می‌شوند. علاوه بر این، این ذرات به‌عنوان حامل مؤثر ترکیبات سرطان‌زا مانند فلزات سنگین و آلاینده‌های آلی پایدار</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> (POPs, PAHs) </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">عمل کرده و سمیت سلولی را تشدید می‌کنند. </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">این مقاله مروری با هدف جمع‌بندی و تحلیل انتقادی یافته‌های اخیر در زمینه‌ی اثرات میکروپلاستیک‌ها بر سلامت دستگاه گوارش و ارتباط بالقوه‌ی آن‌ها با بروز سرطان‌های معده، کولورکتال و کبد تدوین شده است. </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">شواهد تجربی و آزمایشگاهی ارتباط احتمالی میان تجمع میکروپلاستیک‌ها و افزایش خطر سرطان‌های دستگاه گوارش، به‌ویژه سرطان کولورکتال، معده و کبد را تقویت کرده است. با این حال، نبود استانداردهای ارزیابی دقیق مانع درک کامل اثرات سرطان‌زایی این ذرات است. ازاین‌رو، انجام پژوهش‌های میان‌رشته‌ای و تدوین سیاست‌های جهانی کنترل آلودگی پلاستیکی برای روشن‌سازی پتانسیل سرطان‌زایی میکروپلاستیک‌ها و حفظ سلامت انسان، ضرورتی فوری محسوب می‌شود</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span></span></span></span></span></span></div> &nbsp; <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Microplastics (MPs), as emerging environmental pollutants of the 21st century, have raised serious global health concerns due to their persistence, microscopic size, and widespread distribution across terrestrial, aquatic, and atmospheric ecosystems. <span style="color:black">These extremely small particles, ranging in size from </span></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">1 &mu;m&ndash;5 mm</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">, can enter the human body through drinking water, food, and contaminated air, and may accumulate in organs such as the intestine, stomach, and liver.</span></span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Recent studies indicate that MPs induce oxidative stress, chronic inflammation, disruption of the intestinal barrier, and gut microbiota dysbiosis&mdash;mechanisms that collectively promote DNA damage, genomic instability, and carcinogenesis. Moreover, MPs act as vectors for carcinogenic compounds including heavy metals and persistent organic pollutants (POPs and PAHs), amplifying their toxic and mutagenic potential. </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This review article aims to critically summarize recent findings on the biological interactions between microplastics and the human gastrointestinal tract, focusing on their possible role in the development of gastric, colorectal, and hepatic cancers. </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Accumulating experimental and in vivo evidence supports a possible link between microplastic exposure and gastrointestinal cancers, particularly colorectal, gastric, and hepatic malignancies. Nevertheless, the absence of standardized toxicity assessment protocols and physiologically relevant exposure models hampers accurate risk evaluation. Hence, interdisciplinary research and global plastic pollution control policies are urgently needed to elucidate the carcinogenic potential of MPs and safeguard human health.<span style="color:red"></span></span></span></span></span></span></div> &nbsp; میکروپلاستیک‌ها, استرس اکسیداتیو, التهاب مزمن, سرطان‌های گوارشی Microplastics, Oxidative stress, Chronic inflammation, Gastrointestinal cancers 0 0 http://gebsj.ir/browse.php?a_code=A-10-547-2&slc_lang=fa&sid=1 Parisa Andisheh پریسا اندیشه Parisaandishh@gmail.com 10031947532846006143 0009-0008-2640-0623 No Department of Biology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran گروه زیست‌شناسی گیاهی و سلولی و مولکولی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Seyedeh Zahra Bakhti سیده زهرا بختی Sz.bakhti@tabrizu.ac.ir 10031947532846006144 10031947532846006144 Yes Department of Biology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran گروه زیست‌شناسی گیاهی و سلولی و مولکولی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Kianoush Mohammadi کیانوش محمدی Kianoush.mohammadi@tabrizu.ac.ir 10031947532846006145 0009-0002-7169-4903 No Department of Animal Biology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran گروه زیست‌شناسی جانوری، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران