دانشگاه بین المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران ، mahdi.kohansal@imamreza.ac.ir
چکیده: (296 مشاهده)
فناوری ویرایش ژنوم کریسپر (CRISPR) با امکان شناسایی و برش هدفمند توالیهای ژنتیکی، تحول مهمی در مهندسی ژنتیک و علوم زیستپزشکی ایجاد کرده است. با وجود ظرفیتهای درمانی این فناوری، بهویژه در درمان بیماریهای ارثی، کاربرد آن بهخصوص در سلولهای زایا، میتواند تغییراتی ایجاد کند که به نسلهای آینده منتقل شود. احتمال بروز اثرات ناخواسته، برگشتناپذیری برخی تغییرات ژنومیک و امکان ظهور خسارات در بلندمدت، چالشهای مهم حقوقی و اخلاقی را مطرح کرده و مسئله مسئولیت مدنی شرکتهای فعال در حوزه اصلاح ژنتیک را برجسته میسازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی مبانی و ارکان مسئولیت مدنی شرکتهای اصلاح ژنتیک در کاربرد فناوری CRISPR، با تأکید بر ایجاد نوزادان سفارشی، از منظر فقه امامیه و حقوق ایران انجام شده است. این تحقیق با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای انجام گرفته است. یافتهها نشان میدهد پیچیدگی علمی مداخلات ژنتیکی، تأخیر در بروز خسارت و احتمال پیامدهای میاننسلی، اثبات ارکان سنتی مسئولیت مدنی، بهویژه رابطه سببیت، را دشوار کرده و اتکای صرف به نظریه تقصیر را ناکافی میسازد. در مقابل، قواعد فقهی لاضرر، اتلاف و تسبیب ظرفیت مناسبی برای تحلیل مسئولیت فراهم میکنند. با این حال، فقدان مقررات جامع در حقوق ایران ضرورت تدوین چارچوبهای حقوقی تخصصی برای تعیین مسئولیت و جبران خسارت را آشکار میسازد.
Kohansal M, Emamverdy M H. A Jurisprudential and Legal Analysis of the Civil Liability of Genetic Engineering Companies in the Use of CRISPR Technology. gebsj 2026; 14 (2) : 9 URL: http://gebsj.ir/article-1-542-fa.html
کهنسال مهدی، امام وردی محمدحسن. تحلیل فقهی و حقوقی مسئولیت مدنی شرکتهای اصلاح ژنتیک در کاربرد فناوری CRISPR. مهندسی ژنتیک و ایمنی زیستی. 1404; 14 (2)
